Trema na maturze ustnej z angielskiego: dlaczego zamarzasz i jak sobie z tym poradzić

Jako egzaminator i wieloletni nauczyciel widzę to regularnie. Uczeń rozumie pytanie. Zna odpowiedź. Ma słownictwo. A mimo to milczy albo mówi dwa słowa i się zatrzymuje.

To nie jest brak przygotowania. To trema, a dokładniej reakcja stresowa, która w najgorszym momencie wyłącza dostęp do tego, co wiesz.

W tym wpisie wyjaśniam, co się wtedy dzieje, i pokazuję 4 proste sposoby, jak sobie z tym radzić.

Dlaczego na maturze ustnej zamarzam, choć znam odpowiedzi?

Bo egzamin ustny to dla głowy i ciała sytuacja oceny: ktoś słucha, ktoś notuje, jest czas, jest cisza. Ciało traktuje to jak zagrożenie. Serce bije szybciej, dłonie się pocą, a myśli zaczynają krzyczeć: „nie pomyl się!”

W tym stanie trudno sięgnąć po słowa. To nie znaczy, że ich nie znasz. Tylko że stres chwilowo blokuje do nich dostęp.

Często za tym stoi też przekonanie, że trzeba mówić bezbłędnie. A nie trzeba. Drobne błędy nie przekreślają dobrego wyniku. Zatrzymanie się i milczenie już tak.

Jak oswoić tremę przed maturą ustną?

  1. Naucz się kilku zwrotów, które dają Ci czas na myślenie. Na przykład: „Let me think for a moment”, „That’s an interesting question”, „What I mean is…”. Kilka takich zdań wyuczonych na pamięć to Twoja siatka bezpieczeństwa. Gdy głowa się zawiesi, masz co powiedzieć i kilka sekund, żeby wrócić do tematu.
  2. Zrób plan „jeśli… to…”. Z góry zdecyduj, co zrobisz, gdy pojawi się pustka: „Jeśli poczuję, że zamarzam, to wezmę wdech i powiem: Let me think for a moment”. Decyzja podjęta wcześniej działa nawet wtedy, gdy stres zabiera Ci możliwość myślenia.
  3. Oddychaj po kwadracie. Wdech na 4 sekundy, zatrzymanie na 4, wydech na 4, pauza na 4. Zrób to przed wejściem na egzamin i jeszcze raz, gdy poczujesz napięcie. Nikt tego nie zauważy, a ciało dostanie sygnał, że jest bezpiecznie.
  4. Ćwicz w warunkach zbliżonych do egzaminu. Nagraj się telefonem, ustaw stoper, odpowiadaj na pytania na głos. Im częściej to robisz, tym bardziej znajoma robi się ta sytuacja, a znane przestaje straszyć.

Co mogą zrobić rodzice?

Najczęstsza rada, czyli „nie stresuj się”, zwykle nie działa. Lepiej zapytać: „Co mogę zrobić, żeby Ci pomóc?” i pozwolić dziecku poćwiczyć rozmowę po angielsku, bez poprawiania każdego błędu.

Najczęstsze pytania

Czy trema na maturze ustnej to coś normalnego?
Tak, bardzo. Prawie każdy zdający ją czuje. Problem zaczyna się wtedy, gdy stres zatrzymuje wypowiedź.

Co zrobić, gdy wyjdzie mi z głowy, co chciałem powiedzieć?
Zatrzymaj się, weź oddech i użyj jednego z wyuczonych zwrotów. Kilka sekund ciszy wygląda dla Ciebie długo, dla egzaminatora zwykle nie.

Czy można zmniejszyć tremę w kilka tygodni?
Można ją znacznie oswoić, jeśli ćwiczysz regularnie. Im wcześniej zaczynasz, tym spokojniej wchodzisz na egzamin.

Chcesz przygotować się na maturę z kimś, kto zna ten egzamin?

Pracuję z maturzystami 1:1, raz w tygodniu po 90 minut (250 zł). Przygotowuję do części ustnej i pisemnej, a nad tremą pracujemy tak samo dużo jak nad językiem.

👉 Zobacz, jak wyglądają zajęcia albo napisz do mnie.

Jeśli stres blokuje Cię też w innych sytuacjach, możesz zrobić bezpłatny test blokad językowych (5 pytań, 2 minuty).

Aneta Staska
Neurolanguage Coach, egzaminator maturalny

Picture of Aneta Staska

Aneta Staska

Neurolanguage Coach i mentorka językowo-mentalna. Od 16 lat pomagam ludziom przełamywać blokady językowe i mówić po angielsku bez lęku przed oceną. Bądź sobą w każdym języku.

Umów bezpłatną konsultację